โพรงใต้บ้าน/รอบบ้าน เกิดจากอะไร อันตรายไหม ต้องปิดโพรงเมื่อไหร่?

ทำไมบ้านที่ตั้งอยู่บนเสาเข็มถึงมีโพรงใต้บ้าน?

พื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑลตั้งอยู่บนชั้น ดินเหนียวอ่อนกรุงเทพ (Bangkok Soft Clay) ซึ่งเป็นดินที่มีการยุบอัดตัว (consolidation) และทรุดตัวลงตามธรรมชาติต่อเนื่องเป็นระยะเวลาหลายปี บ้านสมัยใหม่จึงสร้างบนเสาเข็มที่ตอกลึกลงไปถึงชั้นดินแข็งด้านล่าง ทำให้ตัวโครงสร้างบ้านยืนอยู่ในระดับคงที่ ไม่ทรุดตามดินผิวด้านบน แต่ ดินถมที่ใช้ปรับระดับรอบตัวบ้าน ซึ่งไม่ได้วางอยู่บนเสาเข็ม จะทรุดตัวลงเรื่อย ๆ ตามธรรมชาติของมันเอง เมื่อดินยุบตัวลงในขณะที่คานบ้านยังอยู่ที่เดิม จึงเกิดเป็นช่องว่างหรือโพรงระหว่างผิวดินกับใต้คานบ้าน

ปัจจัยที่เร่งให้เกิดโพรงเร็วขึ้นมีหลายอย่าง ได้แก่ ดินถมใหม่ที่ยังไม่อัดตัวแน่น ในช่วง 1-3 ปีแรกหลังสร้างบ้าน ส่วนต่อเติม เช่นครัว คาร์พอร์ต หรือระเบียงที่มักสร้างบนเสาเข็มสั้นกว่า หรือไม่มีเสาเข็มเลย ทำให้ทรุดตัวต่างจากตัวบ้านหลักจนเกิดรอยแยกตรงรอยต่อ ท่อน้ำหรือท่อระบายที่แตกใต้บ้าน ซึ่งน้ำที่รั่วจะชะล้างเนื้อดินออกไปเรื่อย ๆ และ ฝนตกหนักหรือน้ำท่วม ที่ทำให้ดินอ่อนตัวและทรุดเร็วผิดปกติ

ดินรอบบ้านทรุด vs บ้านทรุด — ต่างกันอย่างไร ควรทำอะไร

สิ่งสำคัญที่สุดคือการแยกให้ออกระหว่าง ดินรอบบ้านทรุด ซึ่งเป็นเรื่องปกติที่พบได้ทั่วไป กับ บ้านทรุดหรือโครงสร้างทรุด ซึ่งเป็นปัญหาที่ต้องแก้ที่โครงสร้างจริง ตารางนี้ช่วยให้แยกได้จากสัญญาณที่สังเกตได้

6 อันตรายของการปล่อยโพรงใต้บ้านไว้โดยไม่ปิด

• สัตว์อันตรายเข้าอยู่อาศัย — โพรงมืดใต้บ้านเป็นที่หลบซ่อนของงู หนู และตะขาบ ซึ่งอาจเล็ดลอดเข้าบ้านผ่านรอยแตกของพื้น
• ท่อน้ำหรือท่อระบายแตกหักง่ายขึ้น — ท่อที่ลอดผ่านโพรงไม่มีดินรองรับ เมื่อมีแรงกดหรือการสั่นสะเทือน ท่อจะแตกหักได้ง่ายกว่าท่อที่ฝังอยู่ในดินปกติ
• น้ำและความชื้นสะสมใต้บ้าน — โพรงกลายเป็นแอ่งเก็บน้ำเมื่อฝนตก ทำให้ความชื้นใต้บ้านสูงต่อเนื่อง
• พื้นชั้นล่างที่วางบนดินแตกร้าวหรือทรุดเพิ่ม — พื้นคอนกรีตที่ไม่ได้วางบนคานแต่วางบนดินโดยตรง (พื้นวางบนดิน) จะขาดการรองรับเมื่อดินใต้พื้นทรุดตามโพรงที่ขยายตัว
• ดินรอบข้างสไลด์ตัวเข้าไปอุดโพรงต่อเนื่อง — หากไม่มีชั้นกันดินสไลด์ ดินจะค่อย ๆ ไหลลงไปอุดช่องว่าง ทำให้พื้นผิวรอบบ้านทรุดเป็นวงกว้างขึ้นเรื่อย ๆ
• ทัศนียภาพและความปลอดภัยในการเดินรอบบ้านลดลง — พื้นที่ยุบเป็นหลุมเสี่ยงต่อการสะดุดล้ม โดยเฉพาะเด็กและผู้สูงอายุ

ในบางกรณีที่โพรงขยายตัวเข้าใกล้แนวท่อแก๊สหรือสายไฟที่ฝังอยู่ใต้ดินตื้น ความเสี่ยงจะยิ่งสูงขึ้นไปอีก เพราะการทรุดตัวของดินอาจทำให้แนวสายหรือท่อเหล่านั้นถูกดึงรั้งจนเสียหายได้เช่นกัน เจ้าของบ้านจึงควรสังเกตแนวท่อสาธารณูปโภคที่ฝังอยู่รอบบ้านประกอบการประเมินความเร่งด่วนในการปิดโพรงด้วย

ควรปิดโพรงตอนไหน และไม่ควรทำอะไร

ช่วงเวลาที่ควรพิจารณาปิดโพรงรอบบ้าน ได้แก่ เมื่อเริ่มเห็นช่องว่างใต้คานชัดเจน เมื่อพื้นรอบบ้านยุบเป็นหลุมมากขึ้นเรื่อย ๆ หลังการต่อเติมบ้าน ซึ่งมักกระตุ้นให้ดินบริเวณนั้นทรุดตัวเร็วขึ้น หลังเหตุการณ์น้ำท่วม ที่ทำให้ดินอ่อนตัวผิดปกติ และ ก่อนจะปูพื้นหรือจัดสวนรอบบ้านใหม่ เพื่อไม่ให้ต้องรื้องานตกแต่งซ้ำในภายหลัง

สิ่งที่ ไม่ควรทำ เมื่อพบโพรงใต้บ้าน คือ

• ถมดินอัดแน่นให้ชนคานหรือท่อโดยตรง เพราะดินที่ยังทรุดตัวต่อเนื่องจะไปกดทับคานหรือท่อ จนเกิดความเสียหายเพิ่มเติมได้
• ปิดทึบไม่เผื่อช่องระบายน้ำ เพราะน้ำที่ขังอยู่ใต้พื้นที่ปิดทึบจะระบายออกไม่ได้ กลายเป็นแหล่งความชื้นสะสมระยะยาว
• ก่ออิฐชนโครงสร้างบ้านโดยไม่มีช่องยืดหด เพราะเมื่อโครงสร้างบ้านหรือดินขยับตัวเพียงเล็กน้อย งานก่ออิฐที่ยึดติดแน่นจะแตกร้าวตามไปด้วย

ขั้นตอนประเมินโพรงใต้บ้านเบื้องต้นด้วยตัวเอง

1. เดินสำรวจรอบบ้าน — สังเกตพื้นดินหรือพื้นปูรอบบ้านว่ามีจุดยุบเป็นหลุมหรือแอ่งหรือไม่
2. ก้มมองใต้คานบ้าน — ดูว่ามีช่องว่างระหว่างผิวดินกับใต้คานมากน้อยเพียงใด และวัดความลึกโดยประมาณ
3. ตรวจรอยต่อจุดต่อเติม — สังเกตรอยแยกระหว่างส่วนต่อเติมกับตัวบ้านหลักว่ามีช่องว่างเพิ่มขึ้นหรือไม่
4. สังเกตอาการภายในบ้าน — เช็กว่าพื้นในบ้านเอียงหรือผนังมีรอยร้าวแนวทแยงร่วมด้วยหรือไม่ หากมีให้ถือว่าเป็นสัญญาณเร่งด่วนกว่าปกติ
5. ถ่ายรูปและจดวันที่ — เก็บภาพเปรียบเทียบทุกไม่กี่เดือนเพื่อดูว่าการทรุดตัวเร็วขึ้นหรือคงที่

WINSERV แก้ปัญหาโพรงใต้บ้านด้วยระบบ Double Protect อย่างไร?

WINSERV ออกแบบระบบ Double Protect เพื่อปิดโพรงรอบบ้านให้ทนทาน ไม่ใช่แค่การถมดินอัดแน่นแบบทั่วไปที่มักทรุดซ้ำในเวลาไม่นาน โดยมีองค์ประกอบหลักดังนี้

• Smart Board หนา 20 มิลลิเมตร ติดตั้งลึกอย่างน้อย 60 เซนติเมตร ทำหน้าที่เป็นแผ่นปิดโพรงที่แข็งแรงและลอยตัวเป็นอิสระจากการทรุดตัวต่อเนื่องของดินด้านล่าง
• ผ้าใยสังเคราะห์ Geotextile ป้องกันไม่ให้ดินรอบข้างสไลด์ตัวเข้าไปอุดพื้นที่ว่างใต้แผ่น ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้การถมดินแบบทั่วไปทรุดซ้ำ
• งานตกแต่งผิวหน้าให้เข้ากับบ้าน เช่น ปรับสีให้กลมกลืน ถมทรายปรับระดับ ปูหินตกแต่ง หรือปูหญ้าเทียม ตามความต้องการของแต่ละบ้าน

ก่อนเริ่มงานทุกครั้ง ทีมวิศวกรของเราจะประเมินหน้างานจริงเพื่อแยกว่าเป็นดินรอบบ้านทรุดตามปกติ หรือมีสัญญาณของบ้านทรุดที่ควรปรึกษาวิศวกรโครงสร้างเพิ่มเติมก่อน และหากพบว่าผนังบ้านมีรอยร้าวหรือความชื้นร่วมด้วย ทีมของเราจะประเมินการทำ ระบบกันซึม WINSERV. SmartTec ควบคู่กันไป เพื่อแก้ปัญหาให้ครบทั้งบ้านในคราวเดียว

เขียนโดย ทีมวิศวกร WINSERV (ห้างหุ้นส่วนจำกัด โปรเกรซ กลาส) ผู้เชี่ยวชาญระบบกันซึมและงานซ่อมบ้าน ประสบการณ์ 12+ ปี ผลงานกว่า 2,000 เคส ทั้งบ้านพักอาศัย โรงงาน โรงเรียน และอาคารพาณิชย์ในกรุงเทพฯ ปทุมธานี และทั่วประเทศ